Tag

Bijwerkingen van radiotherapie

Straling heeft niet alleen invloed op kankercellen, maar ook op gezonde cellen. Omdat radiotherapie alleen werkt in het gebied waar bestraald wordt kunnen ook alleen in dat gebied bijwerkingen optreden. Sommige mensen hebben veel last van bijwerkingen, andere mensen merken er weinig van.

Je krijgt van je dokter uitleg over de mogelijke bijwerkingen en persoonlijk advies over wat je eraan kan doen. Hier kan ook een diëtist je bij helpen: het kan behulpzaam zijn om je voeding aan te passen tijdens de behandelingen of wanneer je bepaalde bijwerkingen hebt. Je kan acute of late bijwerkingen hebben.
Hieronder kan je al wat meer lezen over de mogelijke bijwerkingen van radiotherapie.

Vermoeidheid

Moeheid is de belangrijkste bijwerking van radiotherapie. Als je moe wordt, probeer dan om  het rustig aan te doen. Rust voldoende, slaap goed, drink veel, eet gezond en probeer toch ook voldoende beweging te hebben. Een korte wandeling af en toe zal je helpen om beter door de behandeling heen te geraken.

Bijwerkingen op de huid

Een droge, rode, pijnlijke of jeukende huid kan een bijwerking van radiotherapie zijn. Het gevoel is te vergelijken met een zonnebrand. Het kan ook zijn dat je huid gevoeliger wordt voor de zon tijdens en na een behandeling.

Draag zachte, losse kleding en probeer niet te krabben of wrijven. Vermijd contact met zeep, parfum of deodorant. Mijd ook hete of ijskoude dingen op de huid rond de behandelde plaats. Je kan altijd aan je dokter om een aangepast product vragen om pijn te verlichten.

Haarverlies

Veel mensen verliezen hun haar, bijvoorbeeld op de borst, het hoofd of in het gezicht. Dat kan tijdelijk of permanent zijn. Je kan voorlopig een pruik, haarstukje of sjaaltje dragen. Wanneer je permanent kaal blijft, kan je het best een goed passende pruik laten maken. Dit is kostelijk, maar op vertoon van een doktersbriefje kan een deel van de kosten gedekt worden.

Verlies van eetlust

Het kan zijn dat je minder of geen honger hebt tijdens een radioactieve behandeling, of dat je smaak verandert. Dat gebeurt vooral na behandeling van de streek rond je hoofd en nek. Probeer toch zo goed en gezond mogelijk te blijven eten om op krachten te blijven. Eet kleinere porties vaker op de dag en zoek naar etenswaren die je goed verdraagt. Een diëtist kan je hiermee op weg helpen.

Misselijkheid en diarree

Misselijkheid en overgeven zijn normale reacties wanneer de bestraling gericht is op je maag, buik, bekken of hersenen. Voldoende drinken en gerichte medicatie kunnen deze bijwerkingen verlichten.

Problemen aan de blaas

Radioactieve straling kan invloed hebben op je blaas en ervoor zorgen dat deze minder urine kan vasthouden. De symptomen kunnen lijken op die van een blaasontsteking.

Lymfoedeem

Een bijwerking van radiotherapie kan zijn dat zich te veel lymfevocht op bepaalde plaatsen ophoopt. Het is een zwelling die niet meteen verdwijnt. In het geval van een lymfoedeem kan je best met je dokter praten en om advies vragen.

Mond en keelproblemen

Deze bijwerking kan vergeleken worden met een keelontsteking. Houd je keel vochtig en koud, en vermijd alcohol of roken. Ook je tanden kunnen afzien van radiotherapie. Raadpleeg je dokter en tandarts over de juiste tandverzorging.

Relaties en seksualiteit

Op zich zal de behandeling weinig effect hebben op je seksualiteit en je seksleven. Het kan wel zijn dat het gevoel van depressie of angst hier een nefast effect op kan hebben. Communiceer je angsten en twijfels met je partner. Dat kan al een hele last van je schouders halen.

Vruchtbaarheid en contraceptie

Er is risico op onvruchtbaarheid. Dat kan tijdelijk of permanent zijn. Desondanks is het aan te raden om contraceptie te blijven gebruiken. Wanneer je zwanger raakt tijdens een reeks behandelingen, is het risico op een miskraam hoger.

Tags ,

Wat is radiotherapie?

Radiotherapie is een behandeling met radioactieve straling om kankercellen te doden en te voorkomen dat deze zich kunnen reproduceren. De straling gebeurt zeer lokaal. Voor sommige types kanker is radiotherapie de hoofdbehandeling, maar in veel gevallen wordt het toegepast in combinatie met chemotherapie, hormonentherapie of een operatie. Er bestaan twee types radiotherapie: inwendige en uitwendige therapie. Het uitwendige type wordt het vaakst gebruikt. Over beide types kan je hier wat meer informatie lezen.

Externe radiotherapie

Tijdens externe radiotherapie wordt de straling vanuit een machine op een plaats in het lichaam gefocust.  Meestal gebeuren de behandelingen dagelijks tijdens de werkweek, en krijgt de rest van je cellen in het weekend de kans om zich te herstellen.

De keuze van de apparatuur hangt af van het type kanker en het lichaamsdeel waar de kankercellen zich bevinden. Zo wordt er andere apparatuur gebruikt voor huidkanker dan voor een type kanker dat zich dieper in het lichaam bevindt.

- Het plannen van je behandeling:     
Het plannen van een behandeling met radiotherapie kan enkele weken duren. Het is belangrijk om de juiste dosis stralingen vast te leggen, om te zorgen dat de behandeling effectief is, maar ook zoveel mogelijk gezonde cellen spaart.

- De simulatie:       

Voor de eigenlijke behandeling begint, moet je nog een laatste bezoek brengen aan het ziekenhuis om een simulatie te ondergaan. Deze duurt een half uur tot een uur, wat langer is dan een echte behandeling. Zo wordt vastgelegd hoeveel straling nodig is, hoe je zal moeten plaatsnemen, welk type radiostraling gebruikt zal worden, en dergelijke meer. De dosis wordt gebaseerd op de grootte van de tumor, hoe gevoelig de tumor is voor de straling en de mate waarin het normale weefsel rond de tumor de straling kan vetragen.

- De behandeling:  
Het aantal behandelingen hangt niet vast af van de ernst van de kanker, maar aan een heleboel andere factoren. Je algemene gezondheid, het type kanker en de plaats van de tumor spelen hierin een rol. Een behandeling duurt ongeveer tien tot twintig minuten in totaal, maar de apparatuur staat maar enkele minuten aan.
Externe radiotherapie maakt je niet radioactief, in tegenstelling tot wat veel mensen denken. Het is ook veilig om in de buurt van je familie of vrienden te komen na een behandeling.

Interne radiotherapie

Bij interne radiotherapie wordt radioactief materiaal in je lichaam geplaatst, in de buurt van de kanker. Dit wordt gebruikt om heel lokaal een hogere dosis straling te geven. In veel gevallen worden interne en externe radiotherapie gecombineerd. Een voorbeeld van een type kanker waarvoor interne radiotherapie gebruikt wordt, is prostaatkanker.

Ongeveer twee maanden na deze behandeling is het niet veilig voor kinderen of zwangere vrouwen om voor langere tijd dicht bij je in de buurt te zijn, maar je kan wel in dezelfde kamer verblijven. Seksuele contacten zijn geen probleem, maar de eerste weken na een behandeling is het aan te raden om een condoom te gebruiken.

Radio-isotopen (radioactieve kernen die volgens een proces van radioactief verval spontaan uiteen vallen) worden toegediend in de vorm van een drankje, een capsule of een injectie. Het radioactieve afval zal je uitplassen of uitzweten. Daarom moet je voldoende blijven drinken. Bij patiënten op de palliatieve afdeling in het ziekenhuis, worden radio-isotopen toegediend om de pijn te verlichten en het verloop van de kanker te vertragen.

Tags ,