Tag

Slaap jij genoeg?

We slapen om uit te rusten. Een uitgeslapen persoon presteert beter en heeft ook meer energie. Er zijn twee soorten mensen: de ene is een vroege vogel en kan zich onmiddellijk in veeleisende activiteiten storten, de andere heeft een lange opwarmingsperiode nodig om uit zijn slaap te komen.

Vroege vogels versus mensen die later ontwaken

Vroeg ontwaken wordt in verband gebracht met een groot concentratievermogen, een druk leven en meer heisa ervaren tijdens de dag. Ook meer boosheid en minder energie aan het eind van de dag, zijn kenmerken van vroege vogels. Mensen die later ontwaken zouden meer ontspannen zijn en het minder druk hebben.

Vroege vogels zouden daarnaast vaker last hebben van een verkoudheid, spierpijn, stemmingswisselingen en hoofdpijn.

Wanneer is de beste tijd om op te staan?

Er is geen optimaal tijdstip om op te staan in de ochtend. Maar als je veel stress ervaart, kunnen 20 of 30 minuten langer slapen wonderen doen. Zoals iedereen wel weet, verschillen mensen onderling in de behoefte aan slaap. De ene kan zich op en top fris voelen na zes uur slaap, de andere heeft minimum acht uren nodig om zich goed te voelen. Iedere mens heeft een basishoeveelheid slaap nodig om goed te functioneren. Het gemiddelde voor volwassen zou 8,1 uur per dag bedragen. De meeste mensen slapen minder als ze ouder worden.

We slapen graag

Als mensen de kans krijgen om te slapen, zullen ze dat in de meeste gevallen ook doen. Kinderen klagen soms dat ze te vroeg naar bed moeten, volwassenen zullen juist elke kans grijpen om meer te kunnen slapen. Een ‘powernap’ tijdens de middag kan helpen om je terug fitter te voelen. Dan slaap je een tien à twintigtal minuutjes. Deze korte hoeveelheid aan slaap helpt je om terug de nodige energie te vinden. Je hoeft zo’n powernapje maar eens uit te proberen! Je zal ervan overtuigd zijn dat het werkt.

Maar of je nu een vroege vogel bent of juist iemand die laat ontwaakt, je hebt je slaap nodig. Zonder slaap kan je niet functioneren. Algemeen genomen slapen mensen ook graag, ze houden ervan om eens uit te rusten. Slaap is dan ook onontbeerlijk: we kunnen niet zonder.

Tags , ,

Overvallen door de slaap: narcolepsie

Narcolepsie is een neurologische afwijking die plotse en oncontroleerbare slaapaanvallen veroorzaakt. Het is een onregelmatigheid in het lichaam die de hersenen aantast, met name het gedeelte dat de slaapstand controleert. Deze aantasting veroorzaakt slaapstoornissen en onweerstaanbare momenten van slaap.

Symptomen en kenmerken van narcolepsie

Het belangrijkste kenmerk van narcolepsie zijn de slaapaanvallen. Men valt plots in slaap, op een willekeurig moment en schijnbaar zonder reden. Je wil het liefst de hele dag door slapen. Bij een narcolepsie-patiënt is er dus nooit sprake van voldoende nachtrust. Eén op vijf patiënten ervaart echter nog andere symptomen zoals:

Kataplexie:
Kataplexie is een conditie waardoor je tijdelijk je spierfuncties niet meer kan controleren. Dit kan variëren van lichte gevoelloosheid tot volledige verlamming van het lichaam. Aanvallen worden veroorzaakt door emotionele gebeurtenissen zoals woedeaanvallen of lachbuien. Een kataplexie-aanval kan seconden, minuten of zelfs enkele uren blijven duren.

Hypnagogische hallucinaties:
Dit zijn irreële waanbeelden en fantasieën die je ervaart wanneer je in slaap valt.

Slaapverlamming:
Slaapparalyse is een aandoening waarbij je spreek- en beweegvermogen wegvalt, vlak voor je gaat slapen of bij het wakker worden. De verlamming kan een paar seconden of minuten aanhouden.

Hoe werkt narcolepsie?

Wanneer je wakker bent, gedijen je hersengolven aan een normaal ritme. Als je gaat slapen kom je eerst in de NREM-slaap (Non-rapid eye movement): de hersengolven worden zwakker en minder regelmatig. Vervolgens kom je in de REM-slaap (Rapid eye movement). Deze slaap wordt gekenmerkt door actieve hersengolven en snelle oogbewegingen. In de REM-slaap komen dromen voor.

Bij narcolepsie-patiënten geraakt de volgorde en lengte van de REM- en NREM-slaap verstoord. De REM-slaap komt op abnormale momenten voor. Vandaar de spierverlamming, slaapverlamming en hallucinaties die normaal tijdens de REM-slaap voorkomen, je tijdens een wakkere toestand overvallen.

De concrete oorzaken van narcolepsie blijven onduidelijk. Enerzijds kan narcolepsie een genetische basis hebben, en anderzijds kan men op latere leeftijd kampen met een afwijking aan de neurotransmitters.

Mensen met narcolepsie kunnen ook lijden aan andere aandoeningen zoals hartziektes, anemie, lage bloedspiegel,…

Behandeling en herstel

Hoewel narcolepsie niet genezen kan worden, kan men door behandeling de verschijnselen ervan wel verlichten. Professionele slaapanalyse zal de ernst van je toestand uitwijzen.

Verdere behandeling van narcolepsie bestaat uit het verminderen van de slaperigheid en het tegengaan van de andere symptomen zoals kataplexie en slaapverlamming.

Tags , ,

Slaaphygiëne, hoe kan je het best slapen?

Met slaaphygiëne bedoelt men de gewoonten die je helpen om een goede nachtrust te hebben. De meeste slaapproblemen worden vaak veroorzaakt door slechte gewoonten die je door de jaren heen aangeleerd hebt. Je kan je slaapkwaliteit drastisch veranderen door enkele veranderingen aan te brengen in je levensstijl.

Volg jouw biologische klok

Het slaap-waak ritme wordt geregeld door een interne biologische klok in de hersenen. Om een goede nachtrust te hebben, mag je deze klok niet tegenwerken.

Sta elke dag rond hetzelfde tijdstip op. Deze routine zorgt ervoor dat de biologische klok zich gaat aanpassen en instellen waardoor je na een tijd altijd op hetzelfde tijdstip moe wordt.

Als je moe bent, negeer dit dan niet. Ga je bed in zodra je lichaam je laat merken dat het er klaar voor is. Ga daarentegen niet naar bed als je je nog niet moe voelt. Zo zal je er alleen voor zorgen dat je slechte gewoonten ontwikkelt zoals wakker liggen.

Zorg ook dat je voldoende buiten komt gedurende de dag. De blootstelling aan het licht gedurende de uren dat je wakker bent helpt ook je biologische klok in te stellen.

Verbeter je slaapomgeving

Investeer in een matras die niet te hard maar ook niet te zacht is. Zorg ervoor dat de kamer een juiste temperatuur heeft en dat het donker genoeg is. Als je last hebt van blaffende honden of luide buren, koop dan oordopjes. Gebruik bovendien je slaapkamer enkel om te slapen. Als je je kamer ook gebruikt als een tweede lounge kamer, zullen je gedachten de slaapkamer associëren met een activiteit waardoor je moeilijker in slaap zult vallen.

Vermijd verslavende middelen

Sommige mensen denken dat ze door middel van verdovende middelen beter zullen slapen. Veel rokers beweren dat sigaretten helpen om te relaxen. Maar het is bewezen dat nicotine juist een opwekkend middel is. De nevenwerkingen zoals een sneller hartritme en een hogere bloeddruk houden je nog veel langer wakker.

Alcohol helpt misschien wel goed om in slaap te geraken, maar het verstoort de slaapfasen gedurende de slaap waardoor je je ’s morgens niet fris voelt. Bovendien zul je vaker ’s nachts naar het toilet moeten gaan en heb je ’s morgens kans op een kater.

Slaappillen mogen enkel tijdelijk gebruikt worden. Ze brengen ook heel wat nadelen met zich mee. Zo kan je door de dag moe zijn. Bovendien pak je de echte oorzaak van je slaapprobleem niet aan en je komt in een vicieuze cirkel terecht.

Tags , , ,

Slaapfasen, de verschillende fasen in je slaap

Een mens heeft voldoende slaap nodig zodat het lichaam tot rust kan komen. De meeste volwassenen hebben nood aan zeven tot acht uur slaap per nacht. Tijdens de nacht ondergaan we verschillende slaapfasen.

Slaapfasen

De eerste drie fasen noemt men de NREM-slaap of de non-rapid eye movements. Deze drie fasen nemen ongeveer driekwart van de slaap in beslag. Zo bestaat de eerste fase uit het inslapen, bij de volgende fase wordt de slaap dieper en na ongeveer een half uurtje zitten we bij de laatste fase. In de laatste fase wordt de ademhaling regelmatiger, het hartritme daalt en de spieren zijn ontspannen. Bovendien zijn we in deze fase het moeilijkst te wekken.

De vierde fase staat bekend als de REM-slaap. Deze fase wordt gekenmerkt door de snelle oogbewegingen en het trillen van het gezicht en de vingers. Ook dromen ontstaan in de REM-slaap.

Een slaper doorloopt deze cyclus meerdere keren gedurende de nacht.

Leeftijd

De slaapfasen variëren naar gelang de leeftijd. Volwassenen gaan door langere slaapcycli dan kinderen.

REM-slaap: verwarring?

Onderzoekers zoeken nog steeds het biologisch doel van de REM-slaap. Veel personen denken dat de REM-slaap de diepe slaap is. Dit is een misvatting, want de diepe slaap bevindt zich in de derde fase.

Waarom is er die reden tot verwarring? De REM-slaap is zeer belangrijk voor een fris gevoel ’s morgens en een goede cognitieve functie door de dag. Toch wordt er vermeld dat enkel de diepe slaap belangrijk is.

De REM-slaap heeft betrekking op ongeveer 24 procent van onze slaaptijd gedurende heel ons leven. De diepe slaap daarentegen neemt al af zodra we de 20 passeren. En dit blijft afnemen naarmate we ouder worden.

Met de diepe slaap bedoelt men, zoals eerder vermeld, dat het de fase is waaruit men het moeilijkst ontwaakt. Het betekent niet dat het kwalitatief beter is voor het lichaam.

Volgens slaapartsen is de REM-slaap wel kwalitatief beter voor het menselijk lichaam. Alles in het lichaam is anders, je hormonen, je ademhaling, je immuunsysteem en je spieren. Op de vraag waarom hebben ze echter geen antwoord. Bewezen is dat je niet zonder slaap kan en dat we de REM slaap eigenlijk niet nodig hebben. Toch denken ze dat het beter is voor ons welzijn.

Tags , ,

Slaapaandoeningen: als slapen een opgave wordt

De meest gekende slaapproblemen zijn slaapwandelen en slapeloosheid. Er zijn echter veel verschillende slaapstoornissen en het is belangrijk ze te kunnen onderscheiden. Hieronder zetten we er een zevental op een rijtje.

1. Slaapwandelen

Onder slaapwandelen verstaat men het uitvoeren van eender welke activiteit tijdens de slaap. Meestal gaat het om rondwandelen. Deze stoornis is in sommige gevallen een symptoom van een onderliggende psychologische aandoening. Ook alcohol of medicijnen kunnen de oorzaak zijn. Meestal is het echter een probleem in de REM-slaap dat aan de basis ligt van slaapwandelen.

2. Slapeloosheid

Mensen die aan slapeloosheid (of insomnia) lijden, hebben moeite om in slaap te vallen of te blijven. Deze slaapstoornis is ernstig en kan leiden tot uitputting en verwarring.

3. Slaapapneu

Slaapapneu wil zeggen dat je tijdens het slapen last hebt van een onregelmatige ademhaling. Dit uit zich vaak in het plots stoppen met ademen, gedurende enkele seconden. Het meest duidelijke symptoom van slaapapneu is snurken. Slaapapneu kan te maken hebben met vernauwde luchtwegen.

4. Hypersomnie

Hypersomnie is de tegenhanger van slapeloosheid: mensen die aan deze stoornis lijden dommelen constant in, op elk moment van de dag, op eender welke plaats. De aandoening is potentieel gevaarlijk omdat mensen met hypersomnie in slaap kunnen vallen tijdens het autorijden of op hun werk. Hypersomnie wordt soms gelinkt aan slaaptekort, obesitas, hoofdverwondingen of verdovende middelen als alcohol en drugs.

5. Rusteloos been-syndroom

Zoals de naam al laat vermoeden, hebben mensen die lijden aan deze aandoening last van een onaangenaam gevoel in de benen. Het kan gaan om een kruipend, een ongemakkelijk of een brandend gevoel. Het gaat om een neurologische stoornis die wel eens geassocieerd wordt met zwangerschap, leveraandoeningen, bepaalde vormen van medicatie, bloedarmoede en verdovende middelen (alcohol, nicotine).

6. Bedplassen

Bedplassen komt veel voor bij baby’s en jonge kinderen. Het is een normale zaak bij kinderen die nog niet zindelijk zijn, maar kan ook uitgroeien tot een chronisch probleem. Bedplassen is vaak een gevolg van een foute inschatting (lees: vergeten om voor het slapengaan naar het toilet te gaan). Soms kan het echter een symptoom zijn van een emotioneel trauma, vooral bij oudere kinderen.

7. Nachtangst

Nachtangst komt vooral voor bij kinderen. Het gaat om een slaapstoornis waarbij je op een bepaald moment intense angst ervaart, hoewel je niet volledig bij bewustzijn bent. Kinderen met nachtangst zullen op dat moment soms proberen te vluchten, of hun ouders wegduwen. Na zo’n aanval, die vaak maar een minuut duurt, vallen zij terug in slaap. Nachtangst wordt vaak verward met nachtmerries, maar het gaat om een specifieke slaapstoornis, waarbij de angst intenser is en de kinderen moeilijker te wekken zijn.

Tags , , ,

Wat is nachtangst?

Nachtangst is een slaapstoornis die deel uitmaakt van de parasomnia. Deze naam groepeert een aantal onwenselijke vormen van beweging of gedrag tijdens de slaap, zoals bijvoorbeeld ook slaapwandelen. Nachtangst komt relatief vaak voor bij kinderen. Het gedrag van een kind dat aan nachtangst lijdt, kan soms lijken op de gevolgen van een gewone nachtmerrie, maar het gaat hier wel degelijk om een specifiek probleem. Hieronder lees je meer over deze slaapstoornis.

Hoe kan ik zien of mijn kind aan nachtangst lijdt?

Nachtangst uit zich in een groep gedragsmatige en lichamelijke symptomen. Het kind schreeuwt, gilt, is geagiteerd en vertoont een gelaatsuitdrukking die extreme angst verraadt. Het lijkt wakker maar reageert niet op zijn of haar omgeving. Wanneer je het kind wilt kalmeren of troosten, zal het je vaak wegduwen en proberen te vluchten. Dit kan erg verwarrend en kwetsend zijn voor de ouders, maar je mag niet vergeten dat het kind op dit moment niet volledig bij bewustzijn is en zich vooral bedreigd voelt! Oudere kinderen springen soms uit bed en lopen dan doelloos rond, om te ontkomen aan het gevaar waarin zij zich denken te bevinden. “Aanvallen” van nachtangst duren meestal slechts enkele minuten, waarna het kind terug in een diepe slaap valt.

Wat de lichamelijke symptomen betreft, gaat het vooral om een zeer hoge hartslag, een zweterige huid, verwijde pupillen en een versnelde ademhaling. Al deze symptomen wijzen op een (onvrijwillige) activering van het zenuwstelsel.

Wie krijgt nachtangst?

De slaapstoornis piekt bij 5 tot 7-jarige kinderen. In deze leeftijdsgroep hebben 3 op 100 kinderen er last van. Een lichtere vorm van nachtangst is frequent bij peuters en kleuters (ongeveer 15%).

Bij het ontwikkelen van nachtangst speelt een erfelijke factor mee: kinderen met een verwant in de eerste graad (moeder, vader, broer, zus) die aan de stoornis lijdt (of geleden heeft), hebben meer kans om het zelf te krijgen. Kinderen van wie beide ouders vroeger last hadden van nachtangst, lopen nog meer risico.

Het geslacht van het kind is geen factor, wat nachtangst betreft. Wel zal de stoornis geregeld gepaard gaan met andere parasomnia of slaapstoornissen, zoals slaapwandelen, tandenknarsen, ademhalingsstoornissen en nachtmerries.

Tot slot zijn kinderen die een bepaalde vorm van medicatie nemen extra kwetsbaar voor nachtangst. Het gaat hier bijvoorbeeld om kalmeringsmiddelen of antidepressiva.

Het is geruststellend te weten dat nachtangst in bijna elk geval voorbijgaat, wanneer kinderen de late kindertijd of de adolescentie bereiken. Meestal is medicatie niet nodig om de stoornis te behandelen. Het beste wat je als ouder kan doen, is je voorzorgen nemen: sluit ramen en deuren, leg je kind eventueel op het gelijkvloers te slapen en zorg dat er geen voorwerpen liggen waaraan het zich aan kan bezeren.

Tags , , ,