Tag

Slaapaandoeningen: als slapen een opgave wordt

De meest gekende slaapproblemen zijn slaapwandelen en slapeloosheid. Er zijn echter veel verschillende slaapstoornissen en het is belangrijk ze te kunnen onderscheiden. Hieronder zetten we er een zevental op een rijtje.

1. Slaapwandelen

Onder slaapwandelen verstaat men het uitvoeren van eender welke activiteit tijdens de slaap. Meestal gaat het om rondwandelen. Deze stoornis is in sommige gevallen een symptoom van een onderliggende psychologische aandoening. Ook alcohol of medicijnen kunnen de oorzaak zijn. Meestal is het echter een probleem in de REM-slaap dat aan de basis ligt van slaapwandelen.

2. Slapeloosheid

Mensen die aan slapeloosheid (of insomnia) lijden, hebben moeite om in slaap te vallen of te blijven. Deze slaapstoornis is ernstig en kan leiden tot uitputting en verwarring.

3. Slaapapneu

Slaapapneu wil zeggen dat je tijdens het slapen last hebt van een onregelmatige ademhaling. Dit uit zich vaak in het plots stoppen met ademen, gedurende enkele seconden. Het meest duidelijke symptoom van slaapapneu is snurken. Slaapapneu kan te maken hebben met vernauwde luchtwegen.

4. Hypersomnie

Hypersomnie is de tegenhanger van slapeloosheid: mensen die aan deze stoornis lijden dommelen constant in, op elk moment van de dag, op eender welke plaats. De aandoening is potentieel gevaarlijk omdat mensen met hypersomnie in slaap kunnen vallen tijdens het autorijden of op hun werk. Hypersomnie wordt soms gelinkt aan slaaptekort, obesitas, hoofdverwondingen of verdovende middelen als alcohol en drugs.

5. Rusteloos been-syndroom

Zoals de naam al laat vermoeden, hebben mensen die lijden aan deze aandoening last van een onaangenaam gevoel in de benen. Het kan gaan om een kruipend, een ongemakkelijk of een brandend gevoel. Het gaat om een neurologische stoornis die wel eens geassocieerd wordt met zwangerschap, leveraandoeningen, bepaalde vormen van medicatie, bloedarmoede en verdovende middelen (alcohol, nicotine).

6. Bedplassen

Bedplassen komt veel voor bij baby’s en jonge kinderen. Het is een normale zaak bij kinderen die nog niet zindelijk zijn, maar kan ook uitgroeien tot een chronisch probleem. Bedplassen is vaak een gevolg van een foute inschatting (lees: vergeten om voor het slapengaan naar het toilet te gaan). Soms kan het echter een symptoom zijn van een emotioneel trauma, vooral bij oudere kinderen.

7. Nachtangst

Nachtangst komt vooral voor bij kinderen. Het gaat om een slaapstoornis waarbij je op een bepaald moment intense angst ervaart, hoewel je niet volledig bij bewustzijn bent. Kinderen met nachtangst zullen op dat moment soms proberen te vluchten, of hun ouders wegduwen. Na zo’n aanval, die vaak maar een minuut duurt, vallen zij terug in slaap. Nachtangst wordt vaak verward met nachtmerries, maar het gaat om een specifieke slaapstoornis, waarbij de angst intenser is en de kinderen moeilijker te wekken zijn.

Tags , , ,

Wat is nachtangst?

Nachtangst is een slaapstoornis die deel uitmaakt van de parasomnia. Deze naam groepeert een aantal onwenselijke vormen van beweging of gedrag tijdens de slaap, zoals bijvoorbeeld ook slaapwandelen. Nachtangst komt relatief vaak voor bij kinderen. Het gedrag van een kind dat aan nachtangst lijdt, kan soms lijken op de gevolgen van een gewone nachtmerrie, maar het gaat hier wel degelijk om een specifiek probleem. Hieronder lees je meer over deze slaapstoornis.

Hoe kan ik zien of mijn kind aan nachtangst lijdt?

Nachtangst uit zich in een groep gedragsmatige en lichamelijke symptomen. Het kind schreeuwt, gilt, is geagiteerd en vertoont een gelaatsuitdrukking die extreme angst verraadt. Het lijkt wakker maar reageert niet op zijn of haar omgeving. Wanneer je het kind wilt kalmeren of troosten, zal het je vaak wegduwen en proberen te vluchten. Dit kan erg verwarrend en kwetsend zijn voor de ouders, maar je mag niet vergeten dat het kind op dit moment niet volledig bij bewustzijn is en zich vooral bedreigd voelt! Oudere kinderen springen soms uit bed en lopen dan doelloos rond, om te ontkomen aan het gevaar waarin zij zich denken te bevinden. “Aanvallen” van nachtangst duren meestal slechts enkele minuten, waarna het kind terug in een diepe slaap valt.

Wat de lichamelijke symptomen betreft, gaat het vooral om een zeer hoge hartslag, een zweterige huid, verwijde pupillen en een versnelde ademhaling. Al deze symptomen wijzen op een (onvrijwillige) activering van het zenuwstelsel.

Wie krijgt nachtangst?

De slaapstoornis piekt bij 5 tot 7-jarige kinderen. In deze leeftijdsgroep hebben 3 op 100 kinderen er last van. Een lichtere vorm van nachtangst is frequent bij peuters en kleuters (ongeveer 15%).

Bij het ontwikkelen van nachtangst speelt een erfelijke factor mee: kinderen met een verwant in de eerste graad (moeder, vader, broer, zus) die aan de stoornis lijdt (of geleden heeft), hebben meer kans om het zelf te krijgen. Kinderen van wie beide ouders vroeger last hadden van nachtangst, lopen nog meer risico.

Het geslacht van het kind is geen factor, wat nachtangst betreft. Wel zal de stoornis geregeld gepaard gaan met andere parasomnia of slaapstoornissen, zoals slaapwandelen, tandenknarsen, ademhalingsstoornissen en nachtmerries.

Tot slot zijn kinderen die een bepaalde vorm van medicatie nemen extra kwetsbaar voor nachtangst. Het gaat hier bijvoorbeeld om kalmeringsmiddelen of antidepressiva.

Het is geruststellend te weten dat nachtangst in bijna elk geval voorbijgaat, wanneer kinderen de late kindertijd of de adolescentie bereiken. Meestal is medicatie niet nodig om de stoornis te behandelen. Het beste wat je als ouder kan doen, is je voorzorgen nemen: sluit ramen en deuren, leg je kind eventueel op het gelijkvloers te slapen en zorg dat er geen voorwerpen liggen waaraan het zich aan kan bezeren.

Tags , , ,

Hoe werkt melatonine?

Melatonine is de natuurlijke stof die een gunstig effect heeft op onder meer het in- en doorslapen, maar ook op hart- en de bloedvaten, overgangsproblemen, verouderingsproblemen en andere processen.

Werking

Melatonine wordt aangemaakt door de pijnappelklier, een orgaantje dat zich in het centrum van de menselijke hersenen bevindt. Het is een hormoon dat onder meer het dag- en nachtritme ondersteunt. Als het duister wordt, stijgt de productie van melatonine. Bij het ouder worden daalt de hoeveelheid melatonine. Dat kan een verklaring zijn voor het feit dat oudere mensen minder snel in slaap vallen.

Melatonine is een krachtig antioxidant dat een positief effect heeft op het immuunsysteem. Dat zorgt ervoor dat je slaperig wordt. Op die manier vallen we op een natuurlijke manier in slaap.

Aanmaak van melatonine

Melatonine wordt in de pijnappelklier of epifyse aangemaakt uit serotonine. Dat orgaan vervult een erg belangrijke rol voor het lichaam. De productie van melatonine is rechtstreeks gekoppeld aan de blootstelling van licht aan bepaalde receptoren in het netvlies van de ogen.

Melatonine als medicijn

Melatonine wordt vaak verkocht als middeltje tegen jetlag en inslaap- en slaapstoornissen. Wil je melatonine eens proberen omdat je bijvoorbeeld slecht slaapt? Neem er dan niet te veel van in. De aanbevolen dosis is 3 mg. Zwangere en zogende vrouwen mogen geen melatonine nemen. Over het effect op het (ongeboren) kind is immers nog veel te weinig geweten.

De verkoop van melatonine was tot een aantal jaar geleden nog verboden in België, maar is nu gewoon verkrijgbaar in de apotheek. In Nederland is melatonine al veel langer verkrijgbaar bij de drogisterij.

Tags , , ,

Help, ik kan niet slapen!

Slaap heb je nodig. Niet alleen om fysiek op krachten te komen, maar ook om je hersenen even rust te gunnen. Je zult misschien al wel eens gemerkt hebben dat je je minder goed kan concentreren na een woelig nachtje. Maar soms is een goede nachtrust niet zo vanzelfsprekend. We slapen allemaal wel eens een nachtje wat minder, maar wat als je iedere nacht ligt te woelen, nooit voor 3 uur in slaap kunt geraken of heel vroeg wakker bent?

Wat is slapeloosheid?

Mensen die iedere nacht wakker worden, moeite hebben met in slaap te vallen en weer ontzettend vroeg in de morgen wakker schieten kunnen daar overdag last van hebben. Het slaapprobleem noemt men ook wel ‘slapeloosheid’. Maar het ene slaapprobleem is het andere niet. Zo bestaat er slapeloosheid van voorbijgaande aard die voornamelijk te wijten is aan zaken die je normale slaappatroon doorbreken. Daarbij denken we aan slapen in een andere omgeving (hotel bijvoorbeeld) of tijdens het reizen. Een ander soort is  slapeloosheid korte termijndie veroorzaakt wordt door stress bijvoorbeeld. Tot slot is er de chronische slapeloosheid die soms maanden kan aanslepen en waar verschillende oorzaken aan de basis liggen.

Waarom slaap je zo slecht?

Hier zijn verschillende redenen voor te vinden die bij iedereen anders kunnen zijn:

- stress door financiële, persoonlijke, huwelijksproblemen…
- andere of slechte slaapomgeving (veel lawaai, licht…)
- medicatie
- biologische factoren (bij het ouder worden slaap je minder vast)
- slechte levensstijl (te veel cafeïne, roken, drugs…)

Diagnose

Als je bij jezelf vaststelt dat je moeilijkheden hebt met slapen meld je dat best even aan de dokter. De kans is echter klein dat hij een slaaponderzoek voorstelt. Dat soort onderzoeken bevestigt vaak alleen wat de patiënt zegt, namelijk dat je een slaapstoornis hebt. Vaak zal je in die situatie voorgesteld worden om een slaapdagboek bij te houden. Hierin noteer je onder andere hoe laat je gaat slapen, hoe lang het ongeveer duurde vooraleer je in slaap viel, hoe vaak je wakker werd tijdens de nacht enzovoort. Op basis van het dagboek en je medische geschiedenis zal de dokter zijn diagnose baseren.

Wat doe je eraan?

Er bestaan methodes om zonder medicatie terug een gezonde nachtrust te krijgen. Het zijn hulpmiddeltjes die mensen met slaapproblemen helpen om terug te leren slapen.

Het gaat dan om onder andere:

- geen inspanningen te doen vlak voor het slapengaan
- geen cafeïnehoudende dranken te drinken voor het naar bed gaan
- een vast slaapritme creëren en rond hetzelfde uur te gaan slapen
- overdag geen dutjes te doen
- zo min mogelijk licht en geluid de kamer te laten binnendringen

Als geen van bovenstaande tips helpen, kan de dokter je ook medicatie voorschrijven. Neem nooit op eigen houtje zomaar iets in maar vraag advies aan je arts of apotheker.

Tags , ,