Tag

Meer weten over metastase of uitzaaiingen?

Uitzaaiingen of metastasen zijn in de oncologie kwaadaardige gezwellen die op een andere plaats optreden dan de oorspronkelijke plaats van het primaire gezwel. Uitzaaiingen zijn een van de hoofdkenmerken van een kwaadaardige tumor.

Uitzaaiingen gaan meestal uit van een enkele cel die zich ergens vestigt en doorgroeit tot een nieuwe tumor. Omdat hierbij een vrij lange stille periode bestaat waarin de uitzaaiing nog te klein is om op te sporen door bijvoorbeeld röntgenonderzoek of lichamelijk onderzoek, verkeren veel kankerpatiënten na de behandeling van de hoofdtumor jarenlang in onzekerheid. Zelfs als hun operatie geslaagd is kunnen er best één, tien of zelfs honderden uitzaaiingen ongemerkt en onvindbaar in stilte aan het groeien zijn.

Daarom wordt vaak na een operatie nog chemotherapie of nabestraling gegeven. Dat levert echter meestal geen garantie tegen recidief.

Bij de meeste kwaadaardige tumoren geldt dat als na vijf jaar geen recidief is opgetreden de kans dat dit alsnog zal gebeuren erg klein wordt, voor borstkanker is deze termijn echter tien jaar.

Symptomen

Metastasen treden meestal pas in een laat stadium van kanker op, maar kunnen ook reeds vroeg ontstaan. De klachten zijn steeds het gevolg van een verminderde functionaliteit van het aangetaste orgaan, maar veroorzaken niet noodzakelijk pijn.

Uitzaaiingen kunnen optreden door verspreiding van kwaadaardige cellen op verschillende manieren:

- via het bloed
Bij metastasering via het bloed vormen de uitzaaiingen zich vaak in het eerstvolgende doorstroomde orgaan. Voor de darmen is dit de lever, voor andere organen meestal de longen. Andere organen die vaak aangetast worden zijn het bot en de hersenen, die moeilijk behandelbaar zijn met chemotherapeutica.

- via de lymfevaten
Bij metastasering via de lymfevaten ontstaan metastasen vooral in de lymfklieren die stroomafwaarts liggen van de tumor .

- door directe verspreiding in een holte, bijvoorbeeld de buikholte
Hier zijn vooral ovariumtumoren een goed voorbeeld. Ook tumoren van het maag-darmstelsel kunnen zich in de buikholte uitzaaien.

- door versleping tijdens een onderzoek of behandeling, bijvoorbeeld na een diagnostische punctie
Deze metastasen kunnen bijvoorbeeld optreden aan het huidoppervlak na een biopsie wegens kwaadaardige gezwelgroei in de lever.

Gevolgen

Voor de meeste vormen van kanker geldt dat als er eenmaal uitzaaiingen op afstand zijn gevonden, de overlevingskans ernstig is gedaald, maar genezing is in sommige gevallen nog mogelijk.

Bij de aanwezigheid van meerdere metastasen is een operatie uitgesloten. Ook bestraling is in die situatie om dezelfde reden oplossing. Er kan dan meestal wel nog palliatief worden behandeld.

Tags , ,